Skąd bierze się presja na wycinanie migdałków?

Wielu rodziców słyszy od nauczycielek w przedszkolu, innych mam czy sąsiadek, że „trzeba wyciąć migdałki, bo są duże”. Takie opinie często nie mają jednak podstawy medycznej. Laryngolog opowiada historię mamy, która przyszła z córką na konsultację, bo usłyszała od innych, że powinna poddać dziecko zabiegowi. Po badaniu okazało się, że dziewczynka ma rzeczywiście duże, okrągłe i zdrowo wyglądające migdałki, ale nie daje żadnych niepokojących objawów.

Kiedy migdałki są naprawdę problemem?

Nie każdy powiększony migdałek wymaga interwencji chirurgicznej. Jeśli dziecko:

• nie ma przewlekłego kataru,
• nie cierpi na częste infekcje uszu,
• nie choruje często,
• nie ma angin,
• oddycha swobodnie przez nos,
• nie chrapie w nocy,
• nie ma trudności z połykaniem ani jedzeniem

to nawet duże migdałki nie są wskazaniem do ich usunięcia. W opisanym przypadku dziewczynka była zdrowa, a jedyną „wadą” były duże migdałki, które nie powodowały żadnych dolegliwości. W takiej sytuacji lekarz zalecił jedynie kontrolę za rok, bez konieczności wycinania.

Zdrowe dziecko, zdrowe migdałki – nie wycinaj na zapas!

Laryngolog podkreśla, że nie należy kierować się opiniami innych rodziców czy przedszkolanek. Decyzję o zabiegu powinien zawsze podejmować lekarz na podstawie indywidualnej oceny stanu zdrowia dziecka. Jeśli migdałki nie przeszkadzają w codziennym funkcjonowaniu, nie utrudniają oddychania, nie powodują chrapania czy nawracających infekcji – nie ma powodu do ich usuwania.

Podsumowanie: Rozsądek przede wszystkim

Nie każde dziecko z dużymi migdałkami wymaga zabiegu. Najważniejsze są objawy i komfort życia malucha. Jeśli nie ma niepokojących dolegliwości, warto zachować spokój i nie ulegać presji otoczenia. W razie wątpliwości najlepiej skonsultować się z laryngologiem, który oceni sytuację i doradzi najlepsze rozwiązanie.

„Nie słuchajcie innych mam, czy trzeba wyciąć migdałki, czy nie – działajcie rozsądnie. Zapytajcie laryngologa”
— dr Rafał Chmielewski

Zatkane ucho to dolegliwość, która może pojawić się nagle i być bardzo uciążliwa. Wiele osób zastanawia się, czy przyczyną jest woskowina, czy może jednak stan zapalny. W tym artykule wyjaśniam, jak szybko rozpoznać źródło problemu i kiedy warto zgłosić się do specjalisty.

Czym różni się zatkanie ucha przez woskowinę od zapalenia?

Najważniejsza różnica polega na obecności bólu. Jeśli ucho jest zatkane, ale nie odczuwasz bólu, najprawdopodobniej przyczyną jest woskowina. Woskowina może zgromadzić się w przewodzie słuchowym i blokować dźwięki, powodując uczucie zatkania. Zazwyczaj nie towarzyszą temu inne dolegliwości.

Z kolei jeśli oprócz zatkania pojawia się ból, istnieje duże prawdopodobieństwo, że doszło do zapalenia ucha. Ból jest sygnałem ostrzegawczym, którego nie należy lekceważyć. Zapalenie ucha może wymagać leczenia farmakologicznego i konsultacji z lekarzem.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Jeśli zatkanie ucha utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub towarzyszy mu ból, nie zwlekaj z wizytą u laryngologa. Specjalista oceni stan ucha i dobierze odpowiednie leczenie. W przypadku woskowiny często wystarczy jej usunięcie, natomiast w przypadku zapalenia konieczne może być zastosowanie leków.

Podsumowanie

• Brak bólu i uczucie zatkania wskazują najczęściej na woskowinę.
• Zatkane ucho z bólem to sygnał, że może to być zapalenie.
• W razie wątpliwości lub utrzymujących się objawów skonsultuj się z lekarzem.

Dbaj o swoje uszy i nie bagatelizuj żadnych niepokojących objawów!

Nagła głuchota — definicja

Gwałtowne, w ciągu 72 godzin (3 dni), odbiorcze pogorszenie słuchu najczęściej w jednym uchu bez znanej przyczyny.

Rozpoznanie

Kryterium audiometrycznym jest przesuniecie progu słuchu o głębokości ≥30 dB w zakresie co najmniej 3 sąsiadujących częstotliwości

Częstość

ok. 2000 osób rocznie w Polsce

Przyczyny

90% – nie wiadomo, nie udaje się ustalić
10% – guz kąta mostowo-móżdżkowego, udar lub nowotwór mózgu

Możliwe dodatkowe objawy

1. Uczucie pełności w uchu
2. Szum w uchu (prawie wszyscy)
3. Zawroty głowy (30-40%)

Uszkodzenie najczęściej na wysokości ślimaka lub włókien nerwu słuchowego.

Diagnostyka

Wywiad

Czy są inne dolegliwości poza niedosłuchem?
Czy są objawy inne uszkodzenia mózgu?
Ostatnio — przeziębienie, zapalenie ucha, alergia sienna, zapalenie zatok ostre lub przewlekłe, polipy w nosie, przerost małżowin, skrzywienie przegrody nosa
Uraz akustyczny
Uraz głowy ze wstrząśnieniem błędnika
Choroby przewlekłe istotne — nadciśnienie, cukrzyca, choroby zakaźne, reumatyczne, hematologiczne

Badanie laryngologa

Otoskopia — prawidłowa – przewód słuchowy drożny (bez woskowiny, bez obrzęku i stanu zapalnego), błona bębenkowa – perłowa, prawidłowo położna, bez wysięku za błoną, prawidłowo ruchoma przy próbie Valsalvy

Badanie akumetryczne – szept z maskowaniem drugiego ucha
Badanie stroikami
Próba Romberga
Badanie oczopląsu

Badania słuchu

Audiometria tonalna — podwyższenie progu słyszenia o min. 30dB dla trzech sąsiadujących częstotliwości

w przypadku niemożności bezzwłocznego wykonania badań audiometrycznych uzasadnione jest włączenie leczenia farmakologicznego w oparciu o badanie przedmiotowe i orientacyjną ocenę słuchu (badanie szeptem, próby stroikowe), gdy wskazują one z dużym prawdopodobieństwem na niedosłuch odbiorczy

Badania obrazowe

MRI (rezonans magnetyczny)

Leczenie

Samoistna poprawa (bez leczenia) – 1/3 do 2/3 przypadków

Steroidoterapia ogólna

do 14 dni od początku objawów

Kiedy nie można podać sterydów?

niekontrolowana cukrzyca
gruźlica
aktywna choroba wrzodowa
niekontrolowane nadciśnienie
zaburzenia psychiczne

Steroidoterapia miejscowa

Gdy 2 tyg. leczenie ogólnego nie przyniosło efektu
Zamiast leczenia ogólnego – gdy są ważne p/wskazania do podania ogólnego

Hiperbaria tlenowa

100% tlenu pod większym ciśnieniem 2,2 do 2,5 ATA przez 60-90 min. (10-15 sesji)
najlepsze wyniki w ciągu pierwszych 2 tyg. od wystąpienia niedosłuchu
max. do 3 miesięcy od zachorowania
większa korzyść — młodsi (<50 lat) oraz Pacjenci z większym niedosłuchem (>60dB)

Inne leki

Brak udokumentowanej skuteczności innych leków w terapii nagłej głuchoty

przeciwwirusowych
trombolitycznych
poprawiących krążenie
antyoksydacyjnych

Ocena skuteczności leczenia

Za poprawę słuchu należy uznać obniżenie progów słyszenia średnio o co najmniej 10 dB w częstotliwościach audiometrycznych objętych procesem chorobowym.

Ocena audiometryczna w trakcie leczenia i 3 oraz 6 miesięcy po leczeniu

Przykład audiogramu — nagła głuchota ucha prawego

1. Wiek moich pacjentów w ostatnim roku — od 1 roku do 101 lat, średni wiek to 40,4 roku. Kobiety (39,1 lat) były o 2 i pół roku starsze od mężczyzn (41,7 lat).
2. W ciągu ostatniego roku było u mnie na wizytach i zabiegach 746 osób, niemal po równo kobiet (379) i mężczyzn (367).
3. Skąd do mnie przyjechali moi pacjenci? Można powiedzieć, że z całego świata ;-)! Są bardzo różne kraje, najczęściej europejskie, ale nie tylko. Głównie Polacy, ale nie tylko. Na liście polskich miejscowości są właściwie wszystkie większe miasta i wiele wsi. Największa grupa moich tegorocznych pacjentów mieszka w Pruszkowie – 195 osób oraz Warszawie – 100 osób. Okoliczne miejscowości wg liczy moich pacjentów w ostatnim roku to:
   Komorów – 34
   Brwinów – 32
   Nowa Wieś – 19
   Podkowa Leśna – 18, Kanie – 18, Grodzisk Mazowiecki – 18
   Granica – 17, Piastów – 17
4. Pacjenci, którzy byli u mnie wielokrotnie w ostatnim czasie. W ostatnim roku 4 osoby były u mnie 6x, 2 osoby 5x, 7 osób 4x, 12 osób 3x, a aż 78 osób 2x.

Dalej przedstawię rozpoznania, które dominowały w moim gabinecie laryngologicznym w ostatnim roku. Nie jest to liczba przyjętych pacjentów, ponieważ część z nich miała wpisane w systemie więcej niż jedno rozpoznanie. Niemniej starałem się uzupełniać rubrykę z rozpoznaniem tak skrupulatnie, jak to tylko było możliwe. Zapraszam do lektury.

Choroby ogółem uszeregowane według częstości rozpoznań

Na wykresie uwzględniłem rozpoznania najczęstsze w celu utrzymania czytelności. Na kolejnych wykresach szereguję jednostki chorobowe według zajętego rejonu laryngologicznego — nos i zatoki, uszy oraz gardło z chrapaniem. Ogólnie w pierwszych 5 najczęstszych rozpoznaniach w moim gabinecie 4 to choroby nosa i zatok oraz 1 – woskowina. Na wysokim 8 miejscu znalazła się choroba refluksowa, typowe schorzenie gastrologiczne, ale z każdym rokiem częściej widywane w gabinecie laryngologa w postaci refluksu krtaniowo-gardłowego. Z mojej obserwacji wynika, że objawy laryngologiczne tego schorzenia bardziej niepokoją pacjentów niż objawy klasyczne. Druga ciekawa informacja z tego zestawienia to 31 wizyt w ostatnim roku, podczas których nie stwierdziłem żadnych odchyleń w badaniu orl i uznałem pacjenta za zdrowego. Najczęściej pacjenci zgłaszali się do mnie po chorobie, żeby „się przebadać, czy wszystko jest w porządku” lub przed wylotem za granicę, żeby na urlopie nie było kłopotów (sic!). A jak wyglądały rozpoznania w rozbiciu na chory rejon ciała?

Choroby nosa i zatok

Jakie schorzenia nosa i zatok dominowały w moim gabinecie w ciągu ostatniego roku? 2 najczęstsze rozpoznania to przerost małżowin nosowych i skrzywienie przegrody nosa, czyli choroby, w których leczeniu się specjalizuję. Trzecim najczęstszym rozpoznaniem był alergiczny nieżyt nosa. Tutaj mam ciekawe spostrzeżenie — mniejsza część tych osób miała uprzednio postawione rozpoznanie alergii. Częstsza była sytuacja, gdy moje podejrzenie kliniczne było pierwszym krokiem diagnostyki, potwierdzonej następnie przez lekarza alergologa.

Spośród leczonych zapaleń zatok, częstsze były stany przewlekłe (62 osoby z zapaleniem bez polipów oraz 25 osób z zapaleniem z polipami = łącznie 87 chorych). Mniejsza liczba (72 osoby) z zapaleniem ostrym ma uzasadnienie, gdyż jest to jednostka chorobowa, która zasadniczo nie wymaga wizyty laryngologicznej. Może być leczona samodzielnie przez pacjenta lub przez lekarza POZ.

Choroby uszu

A jak w tym ostatnim roku chorowały uszy moich pacjentów? Jak widać — najczęściej zatykały się woskowiną (46% rozpoznań choroby uszu). Drugim najczęstszym problemem usznym było zapalenie ucha zewnętrznego, które zwykle wiąże się z czyszczeniem uszu patyczkami higienicznymi oraz moczeniem uszu — prysznic, basen, jezioro, czy morze. Często chorobę tą da się leczyć miejscowo, bez konieczności antybiotyków ogólnych, ale konieczna jest zmiana nawyków higieny uszu. Trzecie najczęstsze rozpoznanie uszne to niedrożna trąbka słuchowa — jest to zazwyczaj powikłanie nieleczonego zapalenia zatok lub alergii siennej. Oczywiście w tym przypadku całe wysiłki koncentrują się na leczeniu nosa i zatok, a nie samego ucha, co dla większości chorych wydaje się dość niezrozumiałe i wymaga dokładnego wytłumaczenia mechanizmu.

Choroby gardła i chrapanie

W zakresie gardła dominuje, jak widać refluks krtaniowo-gardłowy. Z uwagi na moją specjalizację w zakresie kryptolizy, czyli leczenia przewlekłych stanów zapalnych migdałków oraz brzydkiego zapachu z ust, liczna grupa chorych z tym problemem przyjeżdża do mnie na leczenie. Coraz więcej osób diagnozuję też z powodu oddychania przez usta (23), które jest rozpoznaniem chrapania w klasyfikacji ICD-10 bez rozpoznania bezdechu sennego (11). Ostre zapalenia gardła pozostają domeną lekarzy POZ, stąd bardzo słusznie, chorzy z tym rozpoznaniem trafiają do mnie rzadko.

prof. E. Hassmann-Poznańska, Pol. Przegląd Otorynolaryngologiczny 2012;3(1):210-214

prof. E. Hassmann-Poznańska, Pol. Przegląd Otorynolaryngologiczny 2012;3(1):210-214

prof. E. Hassmann-Poznańska, Pol. Przegląd Otorynolaryngologiczny 2012;3(1):210-214